De Omvang van het Probleem
Een erectiestoornis, ook bekend als impotentie of erectiele disfunctie, wordt gedefinieerd als het onvermogen om een erectie te krijgen of te behouden die voldoende is voor bevredigende seksuele handelingen, of wanneer de penis snel verslapt. Hoewel het bij elke man weleens voorkomt, spreekt men van ernstige impotentie wanneer een probleem zich voordoet in driekwart van de pogingen tot geslachtsgemeenschap.
De prevalentie neemt toe met de leeftijd. Ruim vijftig procent van de mannen tussen de 40 en 70 jaar heeft regelmatig problemen met het krijgen of behouden van een erectie. In Nederland betreft dit ongeveer 1,5 miljoen mannen. Zelfs onder jongere mannen komt het voor; circa 10 procent van de mannen onder de veertig jaar ondervindt deze problemen.
Het libido, of seksdrift, is onze aangeboren wens om seks te hebben. Wanneer het libido van een man is verminderd, kan dit het hebben van seks bemoeilijken.
De Multifactoriële Oorzaken
Erectieproblemen en een laag libido zijn zelden het gevolg van één enkele factor, maar ontstaan vaak door een combinatie van lichamelijke en geestelijke oorzaken.
Vasculaire en Leefstijlfactoren
De meest voorkomende fysieke oorzaak van ED is een vasculaire aandoening van de penisslagaders, wat in ongeveer 80% van de gevallen wordt vastgesteld. Een erectiestoornis kan een vroege waarschuwing zijn voor een aandoening van alle bloedvaten in het lichaam en is een sterke voorspeller van coronaire hartziekten.
Een ongezonde leefstijl vergroot het risico op ED aanzienlijk:
* Overgewicht (BMI > 30) en roken verhogen beide de kans op erectieproblemen met een factor vier. De combinatie van roken en overgewicht kan de kans zelfs zestien keer groter maken.
Aandoeningen zoals *diabetes** (suikerziekte), hypertensie (hoge bloeddruk) en een hoog cholesterolgehalte spelen een belangrijke rol door vernauwing en verminderde elasticiteit van de bloedvaten, wat de bloedtoevoer naar de penis vermindert.
* Verder dragen weinig lichamelijke beweging, slechte voeding en nutriënttekorten bij aan de problematiek.
Psychische en Emotionele Invloeden
Gevoelens en gedachten spelen een cruciale rol bij het opwekken van seksuele opwinding en een erectie. Psychische oorzaken die ten grondslag kunnen liggen aan ED of een laag libido zijn onder meer stress, depressie, angststoornissen of trauma’s. De prestatiedruk die mannen ervaren in de slaapkamer kan angst veroorzaken, waardoor de spontaniteit en het genot verloren gaan.
De Cruciale Rol van Hormonen
Hormonale veranderingen, in het bijzonder die rondom testosteron, zijn een centrale factor bij zowel libido als erectiestoornissen.
Testosteron: Dit is het belangrijkste mannelijke geslachtshormoon, geproduceerd in de teelballen en bijnieren. Het is essentieel voor een gezond libido en speelt een rol bij het krijgen en behouden van een erectie. Een tekort aan testosteron (hypogonadisme of TDS) is de voornaamste reden voor een verlaagd libido bij mannen.
De testosteronspiegel begint geleidelijk af te nemen vanaf ongeveer het 25e levensjaar. Dit natuurlijke proces wordt ook wel de andropauze of penopauze genoemd. Een testosterontekort kan leiden tot andere klachten, waaronder vermoeidheid, lusteloosheid, afname van spierkracht, toename van buikvet en stemmingswisselingen.
Oestrogeen en Aromatase: Testosteron kan worden omgezet in oestrogeen door het enzym aromatase. Hoewel oestrogeen belangrijk is voor de seksuele gezondheid, waaronder het reguleren van het libido en de erectie, kan een teveel aan oestrogeen (vaak veroorzaakt door verhoogde vetmassa) bijdragen aan erectieproblemen.
Diagnostiek: Bloedonderzoek en Vrije Testosteron
Voor het achterhalen van de oorzaak is het aan te raden om een arts te raadplegen en een bloedonderzoek te laten doen om lichamelijke problemen uit te sluiten.
Belangrijke bepalingen bij bloedonderzoek zijn:
* Testosteron (vrij en totaal): Het vrije testosteron, dat niet gebonden is aan eiwitten, is het werkzame hormoon en wordt beschouwd als een betere voorspeller van symptomen dan totaal testosteron. Voor een accurate meting wordt geadviseerd bloed af te nemen vóór 10:00 uur 's ochtends, omdat de testosteronspiegel later op de dag daalt.
* Prolactine: Een verhoogde productie van dit hormoon kan impotentie veroorzaken.
* TSH (schildklierhormoon).
* HbA1c en Glucose: Voor het monitoren van de suikerregulatie op lange termijn.
* Cholesterol (HDL, LDL) en Triglyceriden: Hoge waarden verhogen het risico op hart- en vaatziekten en slagaderverkalking.
Behandelingen en Complementaire Aanpakken
De behandeling van erectieproblemen is complex en vereist vaak meer dan alleen het voorschrijven van een erectiepil.
Leefstijl en Voeding
Aanpassingen in leefstijl zijn de eerste stap en kunnen de mannelijke vruchtbaarheid en seksuele gezondheid aanzienlijk verbeteren. Dit omvat matige lichaamsbeweging, een gebalanceerd dieet, vermindering van lichaamsvet, en het vermijden van chronische stress en te veel alcohol.
Bepaalde micronutriënten en kruiden kunnen de vruchtbaarheid en seksuele functie ondersteunen.
* Vitamine D: Speelt een vitale rol bij de aanmaak van steroïdhormonen (waaronder testosteron) en het stimuleren van stikstofoxide, wat de bloedvaten verwijdt. Mannen met een vitamine D-tekort hebben een 32% grotere kans op erectiestoornissen. Vitamine D wordt voornamelijk aangemaakt door blootstelling aan zonlicht (10-15 minuten, bij voorkeur zonder zonnecrème).
* Zink: Cruciaal mineraal voor libido, spermaproductie en erectiele gezondheid.
* Selenium: Essentieel voor normale testikelfunctie en spermaproductie (spermatogenese).
* Andere ondersteunende stoffen: Vitamine C (antioxidant), Co-enzym Q10 (verbetering spermakwaliteit), Fenegriek en Ashwagandha (testosteronverhogende werking).
Medische en Innovatieve Therapieën
Medicatie: De vier meest voorkomende erectiepillen bevorderen de erectiekwaliteit, maar zijn niet zonder risico en lossen de onderliggende oorzaak niet op. Ze werken niet voor 30 tot 40% van de mannen en kunnen bijwerkingen hebben.
Hormoonbehandeling (TRT): Bij een structureel testosterontekort kan een arts testosteronbehandeling overwegen, bijvoorbeeld in de vorm van gel, injecties of tabletten.
Shockwave Therapie (SWT) en Pulsed Electromagnetic Field Therapy (PEMF):
* Shockwave therapie wordt aanbevolen voor matige erectieproblemen en is de enige behandeling die de verminderde doorbloeding (de primaire oorzaak) kan herstellen.
* PEMF-therapie (Pulsed Electromagnetic Field/Stimulation Therapy) gebruikt elektromagnetische velden om de bekkenbodemspieren en weefsels te stimuleren. Dit bevordert de bloedcirculatie, ondersteunt weefselregeneratie en vermindert ontstekingen, wat kan leiden tot sterkere, meer aanhoudende erecties. Vroege studies suggereren dat PEMF een effectieve, niet-invasieve optie kan zijn voor mannen die niet reageren op traditionele medicatie.
Conclusie
Erectiestoornissen en een verlaagd libido zijn veelvoorkomende uitingen van complexe interacties tussen het hormonale systeem, de bloedvaten, het zenuwstelsel en psychologisch welzijn. Gezien het feit dat ED vaak gerelateerd is aan cardiovasculaire risicofactoren, is het essentieel om bij aanhoudende problemen professionele medische hulp te zoeken en niet alleen de symptomen te bestrijden. Door controle te nemen over leefstijl, de juiste micronutriënten in te nemen, en in overleg met een arts de meest geschikte behandeling te kiezen, is er veel dat mannen zelf kunnen doen om hun seksuele gezondheid en algehele welzijn te verbeteren.
