De heersende opvatting over de menopauze, die doorgaans rond de leeftijd van 52 jaar optreedt, is dat symptomen uitsluitend voortkomen uit een daling van oestrogeen en opgelost dienen te worden met hormoonvervangingstherapie (HRT).
Deze simplistische focus leidt tot een gevaarlijke praktijk genaamd polyfarmacie, waarbij vrouwen meerdere medicijnen krijgen voorgeschreven voor individuele symptomen—denk aan SSRI's voor depressie, NSAID's voor gewrichtspijn, en medicatie voor hoge bloeddruk, botverlies en gewichtstoename—terwijl de werkelijke oorzaak een systemische verstoring is.
De Werkelijke Oorzaken: Hypothalamus, Insulineresistentie en Hormonale Tekorten
De menopauze is meer dan een eenvoudige hormonale daling; het is een verandering in de "master gland", de hypothalamus, die temperatuur, gewicht, eetlust en energie reguleert. Wanneer het oestrogeengehalte daalt (van bijvoorbeeld 400 pg/mL naar 20 pg/mL), vernauwt de temperatuurszone in de hypothalamus aanzienlijk. Dit betekent dat kleine variaties in de kerntemperatuur, stress, of zelfs bloedsuikerpieken, snel een opvlieger of nachtzweten kunnen veroorzaken.
Twee cruciale factoren verergeren dit systemische falen: insulineresistentie en vitamine D-tekort.
Insulineresistentie: Oestrogeen beschermt de beta-cellen in de pancreas en helpt de insulinegevoeligheid te behouden. Wanneer oestrogeen daalt, verliest het lichaam deze bescherming, wat leidt tot verergerde insulineresistentie, visceraal vet, verstoorde bloedsuikers en chronische ontstekingen. Het corrigeren van insulineresistentie, vaak via koolhydraatbeperking en Intermittent Fasting, wordt beschouwd als de meest cruciale stap om menopauzale symptomen aan te pakken.
Vitamine D-deficiëntie: Vitamine D is niet zomaar een vitamine; het is een hormoon dat 3 tot 4% van ons genoom beïnvloedt en receptoren heeft in vrijwel elk cel en orgaansysteem. Oestrogeen en Vitamine D zijn bidirectioneel verbonden: oestrogeen is nodig om de Vitamine D-receptor in cellen goed te laten werken, en het is nodig voor de conversie van inactieve Vitamine D in de nieren. Meer dan 90% van de bevolking heeft een te laag Vitamine D3-niveau (minder dan 40 nanogram per milliliter). Dit tekort verhoogt het risico op symptomen zoals botpijn (osteomalacia), chronische vermoeidheid, depressieve stemmingen, hoge bloeddruk, en versneld botverlies na de menopauze door een stijging van het parathyroïdhormoon.
Meten is Weten: Het Verschil tussen 25(OH)D en 1,25(OH)2D
Aangezien teveel D3 ook niet goed is zonder monitoring, is een bloedonder cruciaal. Er zijn twee hoofdtypen van Vitamine D-metingen, en het is essentieel om het verschil te begrijpen.
De standaardtest voor de Vitamine D-status is het meten van 25-hydroxyvitamine D (25(OH)D). Dit wordt ook wel calcidiol genoemd en is de inactieve opslagvorm die in de lever wordt gevormd. De niveaus van 25(OH)D stijgen en dalen afhankelijk van de inname of blootstelling aan de zon, waardoor het de beste marker is om te zien of iemand voldoende Vitamine D binnenkrijgt.
De tweede meting is die van 1,25-dihydroxyvitamine D (1,25(OH)2D), ook bekend als calcitriol. Dit is de actieve, hormonale vorm, die voornamelijk in de nieren wordt geproduceerd uit 25(OH)D. Hoewel 1,25(OH)2D de Vitamine D-receptor (VDR) veel effectiever activeert, wordt deze spiegel zeer strak gereguleerd door het lichaam om het calcium in het bloed te controleren, en varieert daarom niet gemakkelijk met de voedingsstatus. Het wordt meestal gemeten om aandoeningen zoals sarcoïdose, hyperparathyreoïdie of nierfalen te diagnosticeren, niet om een voedingstekort vast te stellen.
Ondanks dat 1,25(OH)2D ongeveer duizend keer potenter is in het activeren van de VDR, is er ook ongeveer duizend keer meer 25(OH)D aanwezig in het bloed en de cellen, wat betekent dat beide vormen theoretisch een gelijke totale biologische activiteit kunnen hebben.
Therapeutische Dosering en Veiligheid
De huidige richtlijnen voor Vitamine D3 (600 tot 800 IE) zijn sterk verouderd en waren alleen gebaseerd op het voorkomen van rachitis en het ondersteunen van de botgezondheid en het calcium in het bloed. Voor het ondersteunen van het immuunsysteem, de cognitieve functie, en om de systemische ontsteking in de menopauze tegen te gaan, zijn veel hogere doseringen nodig.
Dr. Berg beveelt ten minste 10.000 IE Vitamine D3 per dag aan als onderhoudsdosering. Voor een therapeutisch effect, om genetische blokkades, darmontsteking, of dikkere huid (door veroudering) te omzeilen, wordt zelfs 20.000 IE Vitamine D3 per dag aangeraden.
Hoewel het woord toxiciteit angst oproept, is een Vitamine D-overdosis extreem zeldzaam en treedt meestal pas op na maandenlang honderdduizenden IE per dag te consumeren, wat resulteert in hypercalciëmie (teveel calcium in het bloed). Monitoring door een arts is echter belangrijk bij het gebruik van hoge doses om te controleren op een teveel aan calcium in het bloed.
Suppletie met Vitamine D3 moet altijd gepaard gaan met cofactoren om gevaarlijke bijwerkingen te voorkomen en de effectiviteit te maximaliseren:
Magnesium: Vitamine D3 werkt niet zonder magnesium, aangezien de behoefte aan magnesium toeneemt met een hogere D3-inname. Magnesium helpt bij spierkrampen en voorkomt vasculaire calcificatie.
Vitamine K2 (MK-7): Zorgt ervoor dat calcium in de botten en tanden wordt geleid in plaats van in de slagaders terecht te komen. Er wordt 100 microgram K2 (MK-7) aanbevolen voor elke 10.000 IE Vitamine D3.
Zink en Vitamine A (Retinol): De Vitamine D-receptor is afhankelijk van zink, en de actieve vorm van Vitamine A werkt samen met D-receptoren om calcium uit de slagaders te houden.
De Natuurlijke Oplossingen
Naast het oplossen van insulineresistentie via voeding en het optimaliseren van Vitamine D-niveaus, zijn er natuurlijke verbindingen die kunnen helpen bij hardnekkige symptomen zoals opvliegers.
Natuurlijke NK3R-Agonisten, zoals soja-isoflavonen, resveratrol, zilverkaars (black cohosh) en rode klaver, kunnen menopauzale symptomen verlichten zonder de oestrogeenrisico's van HRT.
Een bijzonder goed onderzocht fyto-oestrogeen is Pueraria Mirifica (PM), een bio-identieke compound rijk aan miroestrol. PM, dat al lang wordt gebruikt in de Thaise volksgeneeskunde, wordt aanbevolen voor het verlichten van opvliegers, vaginale droogheid en het behoud van botdichtheid (BMD). Dierstudies suggereren dat PM effectief botverlies kan voorkomen, vergelijkbaar met oestrogeen, door de activering van oestrogeenreceptoren.
Tot slot kan het resetten van de hypothalamus via licht- en donker cycli helpen. Blootstelling aan ochtendzon en het gebruik van blauwlichtblokkers in de avond zijn essentieel voor het verbeteren van de circadiane ritmes, wat de menopauzale symptomen kan verminderen. Melatonine, hoewel normaal gesproken niet aangeraden, kan in lage doses helpen bij slaapproblemen en het verlagen van het luteïniserend hormoon (LH), dat na de menopauze dramatisch kan stijgen.
De menopauze hoeft geen lijdensweg te zijn. Door de systemische worteloorzaken — insulineresistentie en hormonale tekorten, inclusief Vitamine D — op te lossen, kunnen vrouwen hun symptomen effectief beheersen en de risico's van polyfarmacie en ernstige langetermijngezondheidsrisico's vermijden.
